Zawroty głowy przy wstawaniu – co mogą oznaczać i jak im zapobiegać?

Spis treści

1. Zawroty głowy przy wstawaniu – co dzieje się z ciśnieniem?

2. Nagłe zawroty głowy: przyczyny – od odwodnienia po działanie leków

3. Jak zapobiegać zawrotom głowy?

4. Zawroty głowy: leczenie – diagnostyka i postępowanie

5. Zawroty głowy przy wstawaniu – kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

6. FAQ – najczęściej zadawane pytania o zawroty głowy

Po wstaniu część krwi przemieszcza się do nóg i jamy brzusznej. Organizm zwykle przyspiesza pracę serca i zwęża naczynia, aby utrzymać dopływ krwi do mózgu. Gdy reakcja jest zbyt wolna, pojawia się ciemnienie przed oczami, osłabienie lub omdlenie.

Może to być hipotonia ortostatyczna. Według American Heart Association rozpoznanie bierze się pod uwagę, gdy w ciągu trzech minut ciśnienie skurczowe spada o co najmniej 20 mm Hg lub rozkurczowe o 10 mm Hg. Domowy pomiar jest wskazówką, nie diagnozą.

Warto odróżnić uczucie omdlewania od wirowania otoczenia. Drugie częściej sugeruje problem błędnika lub inną przyczynę przedsionkową.

Hasło nagłe zawroty głowy przyczyny obejmuje wiele sytuacji. Jeżeli objaw występuje wyłącznie po szybkim podniesieniu się i mija po chwili, częstym wyjaśnieniem jest przejściowy spadek ciśnienia. Sprzyjają mu upał, gorączka, biegunka, wymioty, intensywne pocenie, zbyt mała ilość płynów oraz długie leżenie.

Znaczenie mają też niektóre leki obniżające ciśnienie, moczopędne, przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne lub stosowane w chorobie Parkinsona. Nie wolno odstawiać ich samodzielnie.

Inne przyczyny to niedokrwistość, hipoglikemia, arytmia, choroby serca, zaburzenia tarczycy, cukrzyca i choroby układu nerwowego. U starszych osób spadek może wystąpić po posiłku.

Odpowiedź na pytanie o to, jak zapobiegać zawrotom głowy, zależy od przyczyny, ale kilka zasad może zmniejszyć ryzyko typowych epizodów ortostatycznych:

• Najpierw usiądź na brzegu łóżka, poruszaj stopami i dopiero po chwili wstań.

• Pij regularnie wodę, szczególnie podczas upału, gorączki i wysiłku.

• Gdy czujesz osłabienie, natychmiast usiądź lub połóż się, aby uniknąć upadku.

• Unikaj gwałtownej zmiany pozycji, długiego stania i bardzo gorących kąpieli.

• Ogranicz alkohol, który może pogłębiać spadki ciśnienia.

• Zapisuj pory epizodów, czas trwania, pomiary ciśnienia i możliwe wyzwalacze.

Pomaga napinanie łydek i ud przed wstaniem, marsz w miejscu lub wspięcia na palce. Lekarz może zalecić wyroby uciskowe. 

Jeśli zawroty pojawiają się podczas jazdy, pracy na wysokości lub obsługi maszyn, przerwij czynność.

Leczenie zawrotów głowy nie prowadzi do jednej, uniwersalnej terapii. Leczy się przyczynę – odwodnienie, niedokrwistość, arytmię lub problem wywołany lekiem. Przy utrzymującej się hipotonii czasem potrzebne są leki zwiększające ciśnienie, wyłącznie pod nadzorem lekarza.

Diagnostyka może obejmować pomiar ciśnienia na leżąco i stojąco, morfologię, glukozę, EKG, Holter, echo serca lub test pochyleniowy.

Venoforton to tradycyjny roślinny produkt leczniczy stosowany łagodnie w objawach niewydolności krążenia mózgowego, między innymi przy zawrotach głowy. Zawiera kasztanowiec, miłorząb, głóg, jemiołę i arnikę.

Nie jest to standardowe leczenie hipotensji ortostatycznej. Preparat zawiera alkohol i trzeba go stosować zgodnie z ulotką. Przy innych lekach warto poradzić się lekarza lub farmaceuty.

Pilnej oceny wymagają zawroty głowy przy wstawaniu, którym towarzyszy utrata przytomności, ból w klatce piersiowej, duszność, nieregularne bicie serca, uraz głowy, uporczywe wymioty albo niemożność samodzielnego stania.

Natychmiast wezwij pomoc, gdy występuje opadnięcie twarzy, osłabienie lub drętwienie kończyny, zaburzenie mowy, podwójne widzenie, nagły silny ból głowy albo gwałtowna utrata równowagi. Mogą to być objawy udaru.

Umów konsultację także wtedy, gdy epizody powtarzają się, nasilają, pojawiły się po nowym leku, prowadzą do upadków lub występują z ubytkiem słuchu. Nawet krótkie omdlenie należy omówić z lekarzem.

Czy zawroty głowy przy wstawaniu zawsze oznaczają niskie ciśnienie?

Nie. Mogą wynikać z hipotonii ortostatycznej, ale podobne odczucia powodują też zaburzenia błędnika, niedokrwistość, hipoglikemia, arytmia, odwodnienie lub działania leków.

Jak zapobiegać zawrotom głowy rano?

Usiądź na brzegu łóżka, poruszaj stopami, napnij łydki i wstań dopiero po chwili. Zadbaj o nawodnienie, jeśli lekarz nie zalecił ograniczenia płynów.

Czy kawa pomaga na spadek ciśnienia?

Może czasowo zwiększyć czujność lub ciśnienie, lecz nie leczy przyczyny. Nadmiar kofeiny może nasilać kołatanie serca i pogarszać sen.